ხელოვნური ინტელექტის ფორმირებადი სამართალი აზერბაიჯანში: ეროვნულ სტრატეგიასა და ევროპულ მარეგულირებელ ჩარჩოებს შორის
ავტორი: ნატიგ ხალილოვი
სამართალი და მსოფლიო · ტომი 12, № 39, გვ. 7-20 · 2026
ანოტაცია
აზერბაიჯანი ციფრული განვითარების ზოგადი პოლიტიკიდან ხელოვნური ინტელექტის (AI) განსხვავებული, თუმცა ჯერ კიდევ ფრაგმენტული სამართლებრივი და ინსტიტუციური ჩარჩოსკენ მოძრაობს. სტატიაში ეს გარდამავალი პროცესი შესწავლილია დოქტრინული სამართლებრივი კვლევისა და ფუნქციური შედარებითი ანალიზის გზით. შეფასებულია კონსტიტუციური და პერსონალური მონაცემების დაცვის გარანტიები, ხელოვნური ინტელექტის 2025–2028 წლების სტრატეგია, ხელოვნური ინტელექტის ეროვნული სტანდარტები, ციფრული მმართველობის ინფრასტრუქტურა, მარეგულირებელი ექსპერიმენტები, საჯარო სექტორში ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება და 2026 წელს მიღებული სინთეზური მედიის სავალდებულო წესები. ფორმირებადი მოდელი დახასიათებულია, როგორც სტრატეგიაზე დაფუძნებული მოდულარიზმი: სტრატეგიული მიმართულება, ტექნიკური სტანდარტები, ინსტიტუციური კოორდინაცია და კონკრეტულ საკითხებზე მიმართული კანონმდებლობა თანდათანობით ვითარდება და არა ხელოვნური ინტელექტის შესახებ ერთი ყოვლისმომცველი კანონის მეშვეობით. ევროპის საბჭოს ჩარჩო კონვენციასთან ხელოვნური ინტელექტისა და ადამიანის უფლებების, დემოკრატიისა და კანონის უზენაესობის შესახებ და ევროკავშირის ხელოვნური ინტელექტის აქტთან შედარება მთავარ ხარვეზად ავლენს მაღალი ზემოქმედების სისტემებისთვის სასიცოცხლო ციკლის აღსრულებადი ვალდებულებების არარსებობას, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ხელოვნური ინტელექტი გავლენას ახდენს პირის უფლებებზე ან განსაზღვრავს საჯარო ხელისუფლების განხორციელების წესს. სტატია გვთავაზობს აზერბაიჯანის პასუხისმგებლიანი ხელოვნური ინტელექტის პროპორციულ ჩარჩოს, რომელიც ეფუძნება ფუნქციურ რისკ-კლასიფიკაციას, ზემოქმედების შეფასებას, დოკუმენტირებას, ადამიანის შინაარსობრივ ზედამხედველობას, საჯარო შესყიდვების კონტროლს, ინციდენტების შესახებ ანგარიშგებას, სამართლებრივი დაცვის ეფექტიან საშუალებებსა და ინსტიტუციურად სანდო ზედამხედველობას. ავტორი ემხრობა ევროპულ და საერთაშორისო მოდელებთან მარეგულირებელ თავსებადობას ინსტიტუტების მექანიკური ტრანსპლანტაციის გარეშე.
დეტალები
- პუბლიკაციის ტიპი
- სამეცნიერო სტატია
- ავტორი
- ნატიგ ხალილოვი - სამართლის დოქტორი, დამოუკიდებელი მკვლევარი, აზერბაიჯანი
- ჟურნალი
- სამართალი და მსოფლიო
- გამოცემის თარიღი
- 30 სექტემბერი 2026
- ტომი
- 12
- ნომერი
- 39
- გვერდები
- 7-20
- ენა
- ინგლისური
- DOI
- 10.36475/12.3.1
- ISSN
- 2346-7916
- წვდომა
- ღია წვდომა
- ლიცენზია
- CC BY-SA 4.0
- დაემატა კატალოგს
- მეტამონაცემების წყარო
- მოწოდებული გამომცემლის მიერ
სამართლის დარგები
საკვანძო სიტყვები
ციტირება
Khalilov, N. (2026). The Emerging Law of Artificial Intelligence in Azerbaijan: Between National Strategy and European Regulatory Frameworks. Law and World, 12(39), 7-20. https://doi.org/10.36475/12.3.1
Khalilov, Natig. "The Emerging Law of Artificial Intelligence in Azerbaijan: Between National Strategy and European Regulatory Frameworks." Law and World 12, no. 39 (2026): 7-20. https://doi.org/10.36475/12.3.1.
@article{khalilov2026_w5xw5q,
title = {The Emerging Law of Artificial Intelligence in Azerbaijan: Between National Strategy and European Regulatory Frameworks},
author = {Khalilov, Natig},
year = {2026},
journal = {Law and World},
volume = {12},
number = {39},
pages = {7--20},
doi = {10.36475/12.3.1},
issn = {2346-7916},
language = {en},
url = {https://lawandworld.ge/index.php/law/article/view/1036},
note = {Open access}
}
TY - JOUR AU - Khalilov, Natig TI - The Emerging Law of Artificial Intelligence in Azerbaijan: Between National Strategy and European Regulatory Frameworks PY - 2026 JO - Law and World VL - 12 IS - 39 SN - 2346-7916 DO - 10.36475/12.3.1 LA - en UR - https://lawandworld.ge/index.php/law/article/view/1036 AB - Azerbaijan is moving from a general digital-development policy toward a distinct but still fragmented legal and institutional framework for artificial intelligence (AI). This article examines that transition through doctrinal legal research and functional comparative analysis. It evaluates constitutional and personal-data safeguards, the Artificial Intelligence Strategy for 2025–2028, national AI standards, digital-government infrastructure, regulatory experimentation, public-sector AI applications and the binding synthetic-media rules adopted in 2026. The article characterises the emerging model as strategy-led modularism: strategic direction, technical standards, institutional coordination and issue-specific legislation develop incrementally rather than through a single comprehensive AI statute. Comparison with the Council of Europe Framework Convention on Artificial Intelligence and Human Rights, Democracy and the Rule of Law and the European Union Artificial Intelligence Act identifies the principal gap as the absence of enforceable lifecycle duties for high-impact systems, particularly where AI affects individual rights or structures the exercise of public authority. The article proposes a proportionate Azerbaijani Responsible AI Framework based on functional risk classification, impact assessment, documentation, meaningful human oversight, public-sector procurement controls, incident reporting, effective remedies and institutionally credible supervision. It argues for regulatory interoperability with European and international models without mechanical institutional transplantation. KW - Artificial intelligence law KW - strategy-led modularism KW - AI governance KW - public-sector AI KW - EU AI Act KW - ხელოვნური ინტელექტის სამართალი KW - სტრატეგიაზე დაფუძნებული მოდულარიზმი KW - ხელოვნური ინტელექტის მმართველობა KW - ხელოვნური ინტელექტი საჯარო სექტორში KW - ევროკავშირის ხელოვნური ინტელექტის აქტი SP - 7 EP - 20 ER -
მსგავსი კვლევები
ქიმიური კასტრაციის სამართლებრივი დილემა ალჟირში: სისხლისსამართლებრივი კანონიერებისა და ადამიანის ღირსების დაბალანსება საკანონმდებლო დუმილის პირობებში
ლასუედ მუსა, მუადა მოჰამედ ამინი
კვლევის მიზანია ქიმიური კასტრაციის, როგორც არასრულწლოვანთა წინააღმდეგ ჩადენილ სექსუალურ დანაშაულებთან ბრძოლის მიზნით სისხლის სამართლის პოლიტიკაში ახლა…
კატასტროფების რისკების სამართლებრივი მმართველობა NEPAD-ის ფარგლებში: სახელშეკრულებო პასუხისმგებლობის დადგენა მედეგობისა და მდგრადი განვითარებისთვის აფრიკაში
ხედიჯა ზიანი, ჰიშემ მახლუფი, მოჰამედ ჰალიმ ლიმამი
ნაშრომში განხილულია აფრიკის განვითარების ახალი პარტნიორობის (NEPAD) სტრატეგია კატასტროფების რისკის შემცირების სფეროში და გაანალიზებულია ინიციატივის მი…
კონსტიტუციური მართლმსაჯულების დაცვის გარანტიები ალჟირში: საკონსტიტუციო საბჭოდან საკონსტიტუციო სასამართლომდე შედარებით ჭრილში
კონსტიტუციური მართლმსაჯულება ბევრ ქვეყანაში მრავალ გამოწვევას აწყდება, რაც გავლენას ახდენს კონსტიტუციური კონტროლის ინსტიტუტების ეფექტიანობასა და კანონ…
დროებითი ღონისძიებების ორმაგი ბუნება ევროპის ანტიმონოპოლიური სამართლის აღსრულებაში: ადმინისტრაციული განხორციელება და სასამართლო კონტროლი
ევროპულმა კანონმდებელმა დროებითი ღონისძიებები მოსალოდნელი ზიანის თავიდან აცილების მნიშვნელოვან დამცავ მექანიზმად დაადგინა. ამ ღონისძიებებს სხვადასხვა…
ელექტრონული ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება ეფექტიანობის მოთხოვნებსა და სამართლებრივი უსაფრთხოების გარანტიებს შორის
ელექტრონული ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება საჯარო მმართველობაში ციფრული ტრანსფორმაციის ცენტრალური გამოვლინებაა, რომელიც ცვლის გადაწყვეტილებების მომზად…
ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის როლი პრევენციულ მართლმსაჯულებასა და ეფექტიან აღსრულებაში
სტატიაში განხილულია ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის სამართლებრივი ბუნება, ფუნქციური დანიშნულება და მისი კავშირი პრევენციულ მართლმსაჯულება…
დისკუსია
კომენტარი ჯერ არ არის · კომენტარები მხოლოდ დისკუსიისთვისაა და ბიბლიოგრაფიულ ჩანაწერს არ ცვლის.
დისკუსიაში ჩასართავად შედით სისტემაში.
კომენტარები ჯერ არ არის. დაიწყეთ დისკუსია.