ხელოვნური ინტელექტი სასამართლო გადაწყვეტილებების მიღებაში: შეუძლია თუ არა რობოტს მოსამართლის ჩანაცვლება?
ავტორი: თათია დოლიძე
სამართალი და მსოფლიო · ტომი 12, № 37, გვ. 6-24 · 2026
ანოტაცია
სტატიაში განხილულია „რობოტი მოსამართლის“ კონცეფცია და შეფასებულია სასამართლო გადაწყვეტილებების მიღებისას ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების სამართლებრივი, ეთიკური და ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებული შედეგები. კვლევა იკვლევს, შეუძლია თუ არა ხელოვნურ ინტელექტს სასამართლო ფუნქციების ნაწილობრივ ან სრულად შესრულება, და აფასებს, რამდენად შეიძლება ალგორითმული ინსტრუმენტების სასამართლოებში ინტეგრირება მართლმსაჯულების ფუნდამენტური პრინციპების დაზიანების გარეშე. სტატია ეფუძნება დოქტრინულ სამართლებრივ ანალიზს, შედარებით მიმოხილვასა და ადამიანის უფლებებზე ორიენტირებულ მიდგომას. მასში ერთმანეთისგან გამიჯნულია ადმინისტრაციული ავტომატიზაცია, გადაწყვეტილების მიღების მხარდამჭერი სისტემები და სრულად ავტომატიზებული მართლმსაჯულება, და დასაბუთებულია, რომ ტექნოლოგიური ჩართულობის ეს ფორმები სამართლებრივი შეშფოთების განსხვავებულ დონეს იწვევს. ნაშრომი აჩვენებს, რომ ხელოვნურ ინტელექტს შეუძლია სასამართლო სისტემებისთვის მნიშვნელოვანი სარგებლის მოტანა, მათ შორის მეტი ეფექტიანობა, საქმეების უფრო სწრაფი განხილვა, მეტი თანმიმდევრულობა და მართლმსაჯულების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, განსაკუთრებით განმეორებად ან მცირე ღირებულების დავებში. ამავდროულად, სტატიაში გამოვლენილია სერიოზული რისკები, რომლებიც უკავშირდება ალგორითმულ მიკერძოებას, გამჭვირვალობის ნაკლებობას, შეზღუდულ ახსნადობას, ანგარიშვალდებულების ხარვეზებსა და სამართლიანი სასამართლოს უფლებისთვის შექმნილ საფრთხეებს. ყურადღება ეთმობა ხელოვნური ინტელექტისა და მოსამართლის დისკრეციის ურთიერთმიმართებას და ხაზგასმულია, რომ სამართლებრივი მსჯელობა არ არის წმინდა მექანიკური პროცესი; ის მოიცავს განმარტებას, კონტექსტუალურ შეფასებას, პროპორციულობასა და მორალურ განსჯას. სტატია ასკვნის, რომ ხელოვნურმა ინტელექტმა არ უნდა ჩაანაცვლოს ადამიანი მოსამართლე საბოლოო სასამართლო უფლებამოსილების განხორციელებისას. სამართლებრივად მისაღები მოდელია ხელოვნური ინტელექტის, როგორც დამხმარე ინსტრუმენტის, გამოყენება ადამიანის შინაარსობრივი ზედამხედველობის, მკაფიო მარეგულირებელი გარანტიების, გამჭვირვალობის მოთხოვნებისა და გადასინჯვის ეფექტიანი მექანიზმების პირობებში. ასეთი მიდგომა საუკეთესოდ უთავსებს ტექნოლოგიურ ინოვაციას კანონის უზენაესობასა და ადამიანის ღირსების დაცვას.
დეტალები
- პუბლიკაციის ტიპი
- სამეცნიერო სტატია
- ავტორი
- თათია დოლიძე - სამართლის დოქტორი, აფილირებული პროფესორი, საქართველოს საერთაშორისო უნივერსიტეტი (GIU), საქართველო
- ჟურნალი
- სამართალი და მსოფლიო
- გამოცემის თარიღი
- 31 მარტი 2026
- ტომი
- 12
- ნომერი
- 37
- გვერდები
- 6-24
- ენა
- ინგლისური
- DOI
- 10.36475/12.1.1
- ISSN
- 2346-7916
- დაწესებულებები
- საქართველოს საერთაშორისო უნივერსიტეტი
- წვდომა
- ღია წვდომა
- ლიცენზია
- CC BY-SA 4.0
- დაემატა კატალოგს
- მეტამონაცემების წყარო
- მოწოდებული გამომცემლის მიერ
სამართლის დარგები
საკვანძო სიტყვები
ციტირება
Dolidze, T. (2026). Artificial Intelligence in Judicial Decision-Making: Can a Robot Replace a Judge?. Law and World, 12(37), 6-24. https://doi.org/10.36475/12.1.1
Dolidze, Tatia. "Artificial Intelligence in Judicial Decision-Making: Can a Robot Replace a Judge?." Law and World 12, no. 37 (2026): 6-24. https://doi.org/10.36475/12.1.1.
@article{dolidze2026_v34ntv,
title = {Artificial Intelligence in Judicial Decision-Making: Can a Robot Replace a Judge?},
author = {Dolidze, Tatia},
year = {2026},
journal = {Law and World},
volume = {12},
number = {37},
pages = {6--24},
doi = {10.36475/12.1.1},
issn = {2346-7916},
language = {en},
url = {https://lawandworld.ge/index.php/law/article/view/954},
note = {Open access}
}
TY - JOUR AU - Dolidze, Tatia TI - Artificial Intelligence in Judicial Decision-Making: Can a Robot Replace a Judge? PY - 2026 JO - Law and World VL - 12 IS - 37 SN - 2346-7916 DO - 10.36475/12.1.1 LA - en UR - https://lawandworld.ge/index.php/law/article/view/954 AB - This article examines the concept of the “robot judge” and evaluates the legal, ethical, and human rights implications of using artificial intelligence in judicial decision-making. The study explores whether AI can partially or fully perform judicial functions and assesses the extent to which algorithmic tools may be integrated into courts without undermining the fundamental principles of justice. The article is based on doctrinal legal analysis, comparative review, and a human-rights-oriented approach. It distinguishes between administrative automation, decision-support systems, and fully automated adjudication, arguing that these forms of technological involvement raise different levels of legal concern. The paper demonstrates that AI may offer important benefits for judicial systems, including greater efficiency, faster case processing, improved consistency, and enhanced access to justice, especially in repetitive or low-value disputes. At the same time, the article identifies serious risks associated with algorithmic bias, lack of transparency, limited explainability, accountability gaps, and threats to the right to a fair trial. Attention is given to the relationship between AI and judicial discretion, emphasizing that legal reasoning is not a purely mechanical exercise but a process involving interpretation, contextual evaluation, proportionality, and moral judgment. The article concludes that AI should not replace human judges in the exercise of final judicial authority. A legally acceptable model is the use of AI as a supportive instrument under meaningful human supervision, clear regulatory safeguards, transparency requirements, and effective mechanisms of review. Such an approach best reconciles technological innovation with the rule of law and the protection of human dignity. KW - Algorithmic bias KW - judicial discretion KW - fair trial KW - ალგორითმული მიკერძოება KW - მოსამართლის დისკრეცია KW - სამართლიანი სასამართლო SP - 6 EP - 24 ER -
მსგავსი კვლევები
ქიმიური კასტრაციის სამართლებრივი დილემა ალჟირში: სისხლისსამართლებრივი კანონიერებისა და ადამიანის ღირსების დაბალანსება საკანონმდებლო დუმილის პირობებში
ლასუედ მუსა, მუადა მოჰამედ ამინი
კვლევის მიზანია ქიმიური კასტრაციის, როგორც არასრულწლოვანთა წინააღმდეგ ჩადენილ სექსუალურ დანაშაულებთან ბრძოლის მიზნით სისხლის სამართლის პოლიტიკაში ახლა…
კატასტროფების რისკების სამართლებრივი მმართველობა NEPAD-ის ფარგლებში: სახელშეკრულებო პასუხისმგებლობის დადგენა მედეგობისა და მდგრადი განვითარებისთვის აფრიკაში
ხედიჯა ზიანი, ჰიშემ მახლუფი, მოჰამედ ჰალიმ ლიმამი
ნაშრომში განხილულია აფრიკის განვითარების ახალი პარტნიორობის (NEPAD) სტრატეგია კატასტროფების რისკის შემცირების სფეროში და გაანალიზებულია ინიციატივის მი…
კონსტიტუციური მართლმსაჯულების დაცვის გარანტიები ალჟირში: საკონსტიტუციო საბჭოდან საკონსტიტუციო სასამართლომდე შედარებით ჭრილში
კონსტიტუციური მართლმსაჯულება ბევრ ქვეყანაში მრავალ გამოწვევას აწყდება, რაც გავლენას ახდენს კონსტიტუციური კონტროლის ინსტიტუტების ეფექტიანობასა და კანონ…
დროებითი ღონისძიებების ორმაგი ბუნება ევროპის ანტიმონოპოლიური სამართლის აღსრულებაში: ადმინისტრაციული განხორციელება და სასამართლო კონტროლი
ევროპულმა კანონმდებელმა დროებითი ღონისძიებები მოსალოდნელი ზიანის თავიდან აცილების მნიშვნელოვან დამცავ მექანიზმად დაადგინა. ამ ღონისძიებებს სხვადასხვა…
ელექტრონული ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება ეფექტიანობის მოთხოვნებსა და სამართლებრივი უსაფრთხოების გარანტიებს შორის
ელექტრონული ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება საჯარო მმართველობაში ციფრული ტრანსფორმაციის ცენტრალური გამოვლინებაა, რომელიც ცვლის გადაწყვეტილებების მომზად…
ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის როლი პრევენციულ მართლმსაჯულებასა და ეფექტიან აღსრულებაში
სტატიაში განხილულია ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის სამართლებრივი ბუნება, ფუნქციური დანიშნულება და მისი კავშირი პრევენციულ მართლმსაჯულება…
დისკუსია
კომენტარი ჯერ არ არის · კომენტარები მხოლოდ დისკუსიისთვისაა და ბიბლიოგრაფიულ ჩანაწერს არ ცვლის.
დისკუსიაში ჩასართავად შედით სისტემაში.
კომენტარები ჯერ არ არის. დაიწყეთ დისკუსია.